پرتال -اخبار و آگهی استخدام و دانشگاه

این سایت وابسته به هیچ سازمانی نیست

پرتال -اخبار و آگهی استخدام و دانشگاه

این سایت وابسته به هیچ سازمانی نیست

بیماری ریزومانیای چغندر قن

مقدمه

ریزومانیا یکی از مخرب‌ترین و پرخسارت‌ترین بیماریهای مهم چغندرقند می‌باشد که در مناطـق مختلف کشور بویژه مناطق مغان ، اصفهان و خراسان شروع و شیوع کرده و گزارشــاتی نیز مبنی بر صحت وجود این بیماری قید شده است. بیماری ریزومانیای چغندرقند که به خـــاطر علامت بیماری در دو طرف ریشه اصلی به دیوانگـــــــی ریشه موسوم است، به جهت کوتوله شدن ریشـه و ادامه رشد ریشه در قسمت سطحی خاک محصول برداشتی خیلی کم می‌شود و شدیدا عملــکرد شکـر در هکتار کاهش می‌یابد و عدم رعایت اصول کنترلــــی و کاهش بیماری عمــلا کشت چغندر قند را در کشور به مخاطره خواهد انداخت.


تصویر

علائم بیماری و تشخیص مزرعه‌ای

در مزارع آلوده در تابستان معمولا لکه‌های سفید و زردی در اطراف رگبرگها بوجود می‌آید که از علائم اولیه بیماری می‌باشد. برگها ممکن است چروکیــــده و پژمرده شوند و بدون سبزینه باشند، بعضی وقتها برگهای کوچکتر در قسمت طـوقه جوانه زده و تکثیر یابند. زردی عمومی معمولا در برگها اتفاق می‌افتد و به جهت اینکه ریشه‌های آلوده از لحاظ آب و جذب مواد غـــــذایی در کمبود هستند، نشانه‌های معمول برگی ، شبیه به استرس آبی یا کمبود نیتروژن هستند.

در ســطح پیشرفته بیماری ، علائم بیماری شامل کوتوله شدن ریشه گیاه و انشعاب بیش از حد ریشــه‌های جانبی مرده و پوسیده در اطراف ریشه اصلی است که به آن ظاهری ریش‌دار می‌دهد. با آلودگــی‌های بعدی ریشه‌های ذخیره‌ای گیاه اغلب پوسیده می‌شوند و در زیر سطح خاک بهم فشــرده می‌گردند و غده شکل لیوان را به خود می‌گیرد و حلقه‌های آوندی نیز ضمن چوبی شدن ظاهــری تیره رنگ به خود می‌گیرد.

بعضی اوقات رگبرگـــها کمی زرد رنگ شده و حالت ایستاده پیدا می‌کنند، حالت بد شکلی در برگها نیز مشاهده شده و منجر به رشد غیر عادی بافت طوقه گیاه می‌شود. امکان سستی و پژمردگی بدون تغییر رنگ در برگهای گیاه در مراحل بعدی وجود دارد و در برخی از موارد بندرت علائم زردی رگبرگی مشخص همراه با لکه‌های نکروتیک نیز قابل مشاهده است. این علائم حتی در صورت نادر بودن از مشخصات بارز بیماری هستند.

تشخیص آزمایشگاهی

تشخیص درست بیماری در صورت عدم تشخیص مزرعه‌ای و مشکوک بودن ، بوسیله تست سرولوژیک آزمایشگاهی ELISA انجام می‌گیرد. اپیدمی بیماری این ویروس بوسیله قارچ پلی میکسا بتائه منتقل می‌شود. این قــارچ در بافت زنده میزبان قادر به تولید مثل است. قارچ مذکور خاکـــزی بوده و حـامل ویروس عامل بیماری است. از میزبانهای دیگر قارچ مذکـور اعضای خانواده اسفناجیان و خانواده تاج خروس به صورت محدود است و ویروس مذکور از طریق مکانیکی به گونه‌های میزبان منتقل می‌شود.

شرایط مطلوب جهت بروز و توسعه بیماری

از شرایط مطلوب بیماری درجه حرارت بیش از20 درجه سانتیگراد خاک برای مدت طـولانی ، رطوبت بالای خاک حاصل از بارندگی‌های مداوم ، بدی بافت خاک ، آبیاری فـشرده ، خاک‌های ضعیف فاقد مواد آلی ، زهکشی ضعیف و بی‌تفاوت بودن خاک نسبت به خاصیت قلیایی ضعیف است. پیشرفت و توسعه این بیماری بستگی به بیولوژی قــارچ ناقل دارد و در کل شدت بیماری در اثر زیادی آب چه از طریق باران و چه از طریق آبیاری باشد بیشتر می‌شود.

کنترل بیماری

اسپورهای استراحتی پلی میکسا بتائه می‌توانند در خاک‌های آلوده برای مدت 10 سال به زندگی ادامه دهند،‌ بنابراین به محض ورود ویروس به اراضی کشاورزی جلوگیری از آلودگــــــی از طریق روشهای زراعی یا شیمیایی تقریبا غیر ممکن است. به هر صورت از اقدامـات اساسی زیر جهت کنترل و کاهش بیماری با رعایت اصولی و صحیح می‌توان تا حد ریشه کن کردن بیماری و فراتر از کنترل ، گام برداشت و بهره جست و تا حد امــــــکان مانع از گسترش آلودگی به مزارع سالم گردید.




تصویر

  • عدم کشت چغندر قند در مناطق آلوده حداقل تا 5 سال (پرهیز از تناوب تکراری)
  • استفاده از ارقام مقاوم و متحمل به بیماری مذکور
  • عدم انتقال خاک و چغندرهای آلوده به مزارع سالم
  • کشت زود هنگام (خنکی خاک هنوز موجود باشد)
  • مدیریت صحیح آبیاری اوایل فصل زراعی
  • اعمال مدیریت صحیح در کود دهی و استرس آبی
  • کنترل هرزآب مزارع
  • بهبود زهکشی مزارع با انجام شخم عمیق و زیر شکنی لایه‌های سخت
  • جلوگیری از کوبیدگی و فرسایش خاک
  • رعایت بهداشت کنترل آلودگی در استفاده از ادوات کشاورزی
  • رعایت قرنطینه بذور وارداتی و رعایت کنترل ایزولاسیون مزارع آلوده
  • کنترل جابجایی گله‌های گاو و گوسفند در بین مزارع آلوده به مزارع سال

داروی بیماری

داروی بیماری ویروسی ریزومانیا چغندرقند در ایران تولید شد. آنتی بادی پلی‌کلونال برای مبارزه با بیماری ویروسی ریزومانیای چغندر قند که در سالهای گذشته به کشور وارد می‌شد، برای اولین بار در ایران تولید شد. با انجام طرحی با عنوان بررسی برخی خصوصیات فیزیوشیمیایی و بیولوژیکی ویروس زردی نیکروتیک رگبرگ چغندرقند (عامل بیماری ریزومانیا) و تهیه آنتی سرم علیه ویروس مذکور که به مدت 4 سال بطول انجامید این آنتی بادی ساخته شد.

در زمینه موارد کاربرد این آنتی بادی می‌توان گفت این آنتی بادی جهت آزمون سرولوژیکی الایزا برای تعیین شدت آلودگی بوته‌ها به بیماری ریزومانیا ، در کارخانجات تولید قند به منظور تشخیص بیماری ، در موسسات تحقیقات آفات و بیماریهای گیاهی به منظور تشخیص بوته‌ها یا والدهای عاری از ویروس و در نهایت برای به‌نژادی و انتخاب ارقام مقاوم بکار می‌رود. درباره مراحل انجام کار پس از تکثیر ویروس در گیاه با استفاده از سانتریوفوژ و خالص سازی آن در بخش ویروس شناسی گیاهی ، ویروس بدست آمده به خرگوش تزریق شد و سپس از خون خرگوش این آنتی بادی تهیه شد.

سن گندم

مقدمه

در رد پای سوابق تاریخی و نیز از منظر اهمیت اقتصادی دو آفت ملخ و سن گندم در مملکت ما همیشه مطرح بوده و قدیمی‌ترین نوشته‌ها از خسارتهای جدی این دو که گاه در مناطقی در حد قحطی می‌رسیده در دست است. گسترش و طغیان سن گندم Eurygaster integriceps را در ایران می‌توان مثال خوبی برای گسترش و طغیان حشرات در اثر دخالت انسان در محیط طبیعی ذکر کرد. انجام سم‌پاشی‌های بی‌رویه بر علیه سن گندم و نابودی دشمنان طبیعی آن از جمله عواملی است که سبب گردیده است سن گندم به عنوان یکی از مهمترین آفات گندم و جو مطرح شود و گفتنی است که سن گندم در ایران در اکثر مناطق خصوصا مناطق معتدل کشور انتشار دارد.



تصویر

محل زندگی سن گندم

در گذشته‌های دور محیط اصلی و محل دائمی زندگی سن گندم دامنه‌های نواحی کوهستانی بوده و پوشش گیاهی این مناطق را گرامینه‌های وحشی تشکیل می‌داده که میزبان اصلی این حشره به شمار می‌رفته است. علاوه بر این گیاهان چند ساله مثل گون و درمنه و برگهای خزان کرده درختانی مثل بلوط پناهگاههای زمستانه این آفت را تشکیل می‌دهند. در سالهای اخیر دخالت های انسان در محیط طبیعی نظیر چرای بی‌رویه دام و مصرف گیاهان چند ساله و مصرف درختان و درختچه‌های جنگلی به عنوان سوخت و تخریب مراتع و کشت گندم در این مناطق باعث بهم خوردن تعادل زیستی محیط و گسترش مناطق انتشار و افزایش جمعیت این آفت گردیده است.

مشخصات حشره Eurygaster integriceps

طول حشره کامل 12.5 - 8 و عرض آن 8 - 5 میلیمتر است و علت اصلی دامنه نسبتا وسیع تغییرات در اندازه حشره کامل شیوه زندگی آفت است که بر اساس بررسیها و مشاهدات در سراسر مناطق سن خیز کشور این حشره 2 شیوه زندگی دارد که این خود منجر به تغییراتی دراندازه آفت شده است. جمعیتی از این حشره که در زیستگاههای طبیعی واقع در ارتفاعات زندگی می‌کنند و ضمن تغذیه از گیاهان غیره زراعی بخصوص گندمیان و بدون آنکه پروازهای قابل توجهی انجام دهند، به زاد و ولد می‌پردازند.

افراد این گروه کوچک و طول و عرض آنها به ترتیب 10.5 - 8 و 6.8 - 5 میلیمتر است. در حالی که گروه دوم از این حشره که از گندم و جو تغذیه می‌کنند بخصوص آنهایی که به مزارع آبی حمله‌ور می‌شوند جثه‌ای بزرگتر دارند. رنگ حشره کامل بسیار متغیر بوده و رنگ عمومی آنها قهوه‌ای و زرد خاکی است که این نیز از روشن تا تیره تغییر می‌کند. به علاوه نمونه‌هایی به رنگ سیاه ، قرمز ،‌ مسی و زرد کهربایی نیز دیده می‌شود. سطح پشتی حشره کامل ممکن است عاری از هر گونه لکه مشخص و یا دارای لکه‌های تیره با ابعاد و شکلهای مختلف بخصوص روی سپر دیده می‌شود. سر حشره مثلثی است و نوک آن به جلو امتداد دارد. نزدیک خط فاصل بین سر و سینه دو چشم ساده و در دو گوشه جانبی سر دو چشم مرکب دیده می‌شود.

تنها اختلاف در شکل ظاهری حشرات کامل نر و ماده مربوط به قطعات بیرونی دستگاه تناسل آنهاست که در انتهای قسمت زیرین شکم واقع است. این قطعه در حشرات نر ساده است و هیچگونه تقسیم بندی در آن دیده نمی‌شود در حالی که در حشرات ماده به 6 قسمت بزرگ و دو قسمت کوچک تقسیم می‌شود. تخم حشره کروی و قطر آن یک میلیمتر است. رنگ تخم تازه سبز روشن است و روی تخم سوراخهای تنفسی واقع است. رنگ پوره‌های سن اول بلافاصله بعد از خروج از تخم سبز بسیار روشن است که پس از چند ساعت متمایل به سیاه می‌شود.



تصویر

مناطق انتشار سن گندم

مناطق انتشار سن گندم در حال حاضر از طرف باختر به مرزهای ایران با عراق و ترکیه و از طرف خاور به مرزهای کشور با افغانستان و پاکستان می‌رسد، به عبارت دیگر از مرزهای غربی تا شرقی بجز کویرهای مرکزی فلات ایران زیر پوشش این حشره قرار دارد. در شمال کشور این حشره به جز در نوار ساحلی دریای خزر در بقیه مناطق فعالیت خود را گسترش داده است و تا مرزهای ترکمنستان ،‌ آذربایجان و ارمنستان پیش رفته است در جنوب کشور نیز فقط نوار ساحلی دریای عمان و خلیج فارس و قسمتی از جلگه خوزستان از حملات این آفت مصون مانده است.

تغذیه حشره

پوره‌ها بیشتر عمرشان را روی ساقه و خوشه غلات سپری می‌کنند و در صورت گرمی هوا قادرند تغذیه خود را در طول شب انجام دهند. با این وجود در طول گرمای روز بیشتر پوره‌ها در جستجوی پناهگاهی در برگهای پایین و یا در خاک هستند. 5 مرحله پورگی وجود دارد و سن‌های بالغ نسل جدید به بیشترین وزن نیاز دارند چرا که بقای آنها در آینده بستگی به ذخایر چربی دارد که انباشته‌اند. در سنین آخر پوره‌ها تحرک کمتری دارند و اغلب به مدت چند ساعت بی‌حرکت باقی می‌مانند در این مرحله اگر گندم‌ها زود برداشت شده باشند،‌ این حشرات قادر نخواهند بود که به میزان کافی ذخیره چربی در بدنشان بسازند و این مسئله در بقاء آنها در آینده تاثیر زیادی دارد.



تصویر

پیشگیری و کنترل

به منظور پیشگیری و کنترل سن گندم از کاربرد مداوم آفت‌کش‌ها در بلند مدت می‌بایست خودداری کرد. در اغلب آفات مثل حشرات ، کنه‌ها ، نماتدها و بیماری‌ها و علفهای هرز ثابت شده است که یک مدیریت تلفیقی ،‌ شامل بکارگیری عملیات زراعی و کنترل بیولوزیکی می‌باشد. آفت‌کش‌ها فقط زمانی بکار گرفته می‌شوند که سایر روشهای کنترل نتواند جمعیت آفت را به زیر سطح زیان اقتصادی پایین بیاورد. بهترین روش برای کنترل آفت روشی است که بتواند بر مبنای محاسبات اقتصادی قابل دوام و بی‌خطر برای محیط زیست باشد.

کنترل زراعی

این روشها شامل مجموعه اقداماتی است که می‌تواند از طغیانهای جدی سن گندم بدون نیاز به کاربرد آفت‌کش جلوگیری کند و غالبا نقش پیشگیری دارند. برداشت زود هنگام ، زود کاشتن و یا کاشت واریته‌های مقاوم‌تر ، وجین کردن کامل علفهای هرز در تمام طول فصل ، تناوب کشت با محصولاتی غیر از غلات ، به‌زراعی در کشت غلات که باعث می‌شود گیاه بهترین رشد و نمو را داشته و در نتیجه زودتر برداشت شود.

کنترل بیولوژیکی

به دلیل اثرات فوری و آشکار بسیاری از آفت‌کش‌های در دسترس ، استراتژی مبارزه بیولوژیک در مقایسه با مزایای روش‌های شیمیایی کاملا مورد غفلت قرار گرفته است.

کنترل شیمیایی

به صورت کلی همه آفت‌کش‌ها اثر مرگ و میر لازم روی سن گندم را دارند ولی کاربرد آفت کشها همیشه باعث کاهش جمعیت سن گندم نمی‌شود. از سم‌هایی که برای کنترل این آفت استفاده می‌شود می‌توان پیرتروئیدهای مصنوعی ما‌نند دلتامترین به دلیل سمیت کم برای پستانداران بکار گرفته می‌شود و نیز از آفت‌کش‌های متداول دیگر می‌توان هیدروکربنهای کلره و ارگانوفسفاتها مرگ و میر بالا برای سن گندم دارند.

باید دقت شود که اگر کاربرد سموم در زمان مناسب از نظر شرایط آب و هوایی صورت نگیرد اثرات لازم را نخواهد داشت و سم پاشی باید تکرار شود. بطور کلی حشرات کوچکتر خیلی راحت‌تر توسط یک حشره کش کشته می‌شوند. باید توجه کرد که سن‌های بالغ زمستان گذران در صورت داشتن تراکم بالا باید قبل از جفت‌گیری کنترل شوند.